Dr Roger Vittoz (1863 – 1925), Szwajcar, lekarz medycyny. W 1911 r. wydał książkę: „Leczenie psychoneuroz przez reedukację kontroli mózgu” („Traitement des psychonévroses par la rééducation du contrôle cerebral”). Książka doczekała się ok. 20 wydań we Francji (ostatnio 2018). Została napisana przede wszystkim (jak sam zaznacza we wstępie) z myślą o pacjentach: Moim najważniejszym celem jest pokazać, tak jak tylko będę potrafił, dlaczego są chorzy i jak mogą się wyleczyć. Opisuje w niej metodę terapii, którą opracował i stosował tak skutecznie, że był znany również poza granicami Szwajcarii a nawet Europy.
Z ciekawostek: niektórzy ze znanych pacjentów Rogera Vittoza to Wiliam James (uważany za twórcę psychologii z uwagi na oddzielenie jej od filozofii), Joseph Conrad, Thomas S. Eliot, Julian Huxley (angielski biolog, brat sławnego pisarza Aldous’a Huxley’a).
Wyprzedził swoją epokę, koncentrując się nie tyle na objawach psychicznych co na funkcjonowaniu mózgu. Był przekonany, że zaburzenia psychiczne typu neurotycznego mają swoje źródło w nieprawidłowym funkcjonowaniu mózgu jako organu. Poszukiwał metod diagnozy oraz, przede wszystkim, sposobów przywracania stanu naturalnego, prawidłowego. Jedna ze współczesnych książek dotyczących terapii Vittoza nosi tytuł: „Przywracanie naturalnych funkcji mózgu. Doktor Vittoz – precursor” (Janine Mortier “Réactiver les fontions naturelles du cerveau. Le docteur Vittoz un précurseur”).
W swojej metodzie wyróżniał część funkcjonalną, skoncentrowaną na reedukowaniu kontroli mózgowej, w wielu wypadkach wystarczającą by przywrócić równowagę psychofizyczną pacjenta. W bardziej złożonych przypadkach terapia funkcjonalna była uzupełniana przez terapię psychologiczną mającą na celu zmianę stanu mentalnego. W tym aspekcie jego metody były bliskie metodom współczesnej terapii poznawczo-behawioralnej, można by go uznać także za prekursora tego kierunku. Uznaje się go przede wszystkim za prekursora podejścia psychosomatycznego.
Wg Vittoza:
Mózg ma dwie funkcje:
– przyjmuje informacje – to funkcja receptywności (réceptivité)
– tworzy odpowiedzi poznawcze (kognitywne), afektywne, i behawioralne – to funkcja którą nazwał emisyjnością (émissivité).
Główne elementy metody terapeutycznej Rogera Vittoza to:
1/ rozwijanie receptywności, czyli
A/ świadomego odbierania zmysłami rzeczywistości zewnętrznej,
B/ świadomości własnego ciała
C/ aktów świadomych, czyli włączania świadomości w proste czynności codziennego życia (z reguły wykonywane automatycznie).
2/ rozwijanie emisyjności, czyli umiejętności koncentracji myśli oraz posługiwania się wolą. Wola dla Vittoza to możliwość (mechanizm) świadomego i dowolnego ukierunkowania energii organizmu. Możliwość dysponowania wolą jest też wg niego warunkiem wolności.
Procesy receptywności i emisyjności powinny być w równowadze, która jest stanem naturalnym, nazywanym przez Vittoza stanem kontroli mózgowej (contrôle cérébral). Oznacza to np., że nadmiar pracy umysłowej (funkcja emisyjności) lub stan dryfowania myśli tzw. gonitwa myśli (vagabondage cerebral) mogą prowadzić do zaburzenia kontroli mózgowej dając objawy psychiczne i fizjologiczne (np. niepokój, trudności koncentracji uwagi, stany depresyjne, zaburzenia somatyczne).